1 Het begin
Voor de oorsprong van het huidige PEC Zwolle moeten we terug naar 12 juni 1910, toen in Hotel Koenders op de Grote Markt te Zwolle twee voetbalverenigingen besloten te fuseren. De vereniging Ende Desespereert Nimmer (EDN), ontstaan in Assendorp in 1904, en Prins Hendrik (PH), van 1 april 1906, wisten dat zij gezamenlijk meer kans maakten om te overleven in de 2e klasse van de Nederlandse Voetbal Bond. Henk Steen bedacht de nieuwe naam van de vereniging: PH - EDN - Combinatie; PEC. De nieuwe club, spelend op het terrein van Theetuin Thijssen (Zwolle-West), eindigde in z'n eerste seizoen op de tweede plaats in de 2e Klasse C.

2 Zwols voetbal maakt naam
De eerste twee decennia van haar bestaan speelde PEC onafgebroken in de tweede klasse, waarin het vooral clubs uit Overijssel en Gelderland ontmoette. Hoogtepunt uit die tijd was het kampioenschap in 1917 waarmee een plaats in de promotiecompetitie werd afgedwongen, maar daarin kwam PEC niet verder dan de derde plaats. De eerste maal dat PEC landelijke bekendheid kreeg was in 1928 toen de finale van de KNVB-beker werd bereikt. Nadat de clubs Theothorne, Geel-Zwart, GVAV en Leeuwarden in de eerste vier ronden werden uitgeschakeld, volgden aansprekende overwinningen op Be Quick Groningen (6-2) en op Enschedese Boys (0-1). De halve finale werd met 5-1 gewonnen van CVV waarna op 17 juni 1928 de finale werd afgewerkt tegen RCH in Hilversum. RCH won met 2-0, mede door een eigen doelpunt van PEC, maar het Zwolse voetbal had zeer tot de verbeelding gesproken. Temeer doordat stadgenoot ZAC, met de legendarische Bep Bakhuys in haar gelederen, kampioen van Oost-Nederland was geworden en aan de landelijke kampioenscompetitie mocht deelnemen.

3 1954 - 1970: PEC gaat betaald voetbal spelen
Van grote betekenis voor het Zwolse voetbal was het seizoen 1954/1955 waarin PEC kampioen werd van de tweede klasse en waarmee promotie naar het betaalde voetbal mogelijk werd (de KNVB bood 24 clubs de gelegenheid toe te treden). Op 23 februari 1955 nam PEC het besluit een BVO te worden en de mannen die dat op de grasmat moesten waarmaken waren: doelman: Hans van Rotterdam; verdedigers: Harry Kornelis en Henk Zoomers; middenvelders: Dorus Schotman, Jan Tielbaard, Bennie Nijboer; aanvallers: Jan Horst, Thijs van de Graaf, Jan Westerbeek, Dries Jans en topscorer Joop Schuman. PEC nam voor het eerst deel aan het betaalde voetbal in 1955/1956 toen er twee hoofdklassen bestonden en drie eerste Klassen. Het seizoen daarop werd het divisiesysteem ingevoerd met een Eredivisie, twee eerste divisies en twee tweede divisies. Vijftien seizoenen maakte PEC deel uit van de tweede divisie, vooral in de middenmoot of daar net onder en menigmaal in felle strijd verwikkeld met stadgenoot Zwolsche Boys.

4 Naar de Eerste Divisie
Een nieuw historisch seizoen brak aan in 1970/71. Na tien jaar in Zwolle-Noord te hebben gevoetbald, keerde PEC terug naar het gemeentelijk sportpark aan de Ceintuurbaan. Het sportpark werd voorzien van goede tribunes en een lichtinstallatie. Ook kwam er meer aandacht voor gericht aankoopbeleid; zo werden vanuit de amateurs van Roodenburg trainer Pim van der Meent en het supertalent Wim Rijsbergen aangetrokken. Dit wierp direct zijn vruchten af. PEC werd in 1971 tweede in de tweede divisie - achter De Voleweijckers - hetgeen rechtstreekse promotie naar de eerste divisie betekende. Besloten werd de plaatsnaam aan de clubnaam toe te voegen: PEC werd PEC Zwolle. PEC Zwolle speelde zeven uitstekende seizoenen in de eerste divisie en bouwde in die jaren landelijke bekendheid op, onder meer door in 1973, 1975 en 1977 periodetitels te grijpen en aan de nacompetitie deel te nemen. Het waren de jaren van trainer/coach George Kessler, van de onbetwiste topscorer Herman Heskamp, van de opzienbarende aankoop in 1976 van Rinus Israël, die in de nadagen van zijn carrière nog meesterlijk de Zwolse verdediging droeg, van de uitschakeling van Ajax in de kwartfinale om de KNVB-beker met een glansrijke 3-0 overwinning (februari 1976) en van de doorbraak van jonge talenten als Jan Hendriksen (de 'witte'), Benny Hendriks, Koko Hoekstra, Klaas Drost en René IJzerman.

5 Topvoetbal in Zwolle
In 1977 en 1978 speelde PEC Zwolle voortreffelijk. In 1977 werd de tweede plaats behaald (achter Vitesse) en bereikten de Zwollenaren voor de tweede maal in de historie de finale van de KNVB-beker. Na uitschakeling van RKC, FC Dordrecht, Telstar en MVV werd in de halve finale eredivisionist FC Den Haag met 2-1 verslagen. De finale in Nijmegen ging jammerlijk verloren tegen FC Twente. Het bleef lang 0-0, maar de ban in de verlenging werd gebroken door een doffe dreun van Epi Drost. De eindstand werd 3-0. Het uitstekende voetbal werd in 1978 dan toch beloond: PEC Zwolle werd kampioen van de eerste divisie (dankzij een beter doelsaldo dan MVV) en bereikte daarmee rechtstreeks de hoogste competitie van Nederland.

De helden die PEC Zwolle in de Eredivisie brachten waren: doelman: Johan Tukker; verdedigers: Cees Kornelis, Ben Hendriks, Rinus Israël en Henk Warnas; middenvelders: Jan Hendriksen, John Frandsen, Ype Hamming, René IJzerman; aanvallers: Carry Steinvoort, Koko Hoekstra, Ron Jans en Yuri Banhoffer. Vanaf 1978/79 speelde PEC Zwolle tien seizoenen in de hoogste divisie met één tussenliggend seizoen in de eerste divisie (1985/86). Het eerste seizoen werd een uitstekende achtste plaats behaald met 32 punten. Van PSV werd zelfs in Eindhoven gewonnen.

Ook Ajax vertrok in de twee daaropvolgende seizoenen met een nederlaag uit Zwolle en in 1980/81 wist Feijenoord maar één punt te halen tegen de Zwollenaren. Ondanks de vaak uitstekende prestaties tegen de topclubs, domineerde vanaf 1981 het degradatievoetbal en ontstonden er ook financiële problemen. Toen een definitief faillissement dreigde, stak projectontwikkelaar Marten Eibrink een reddende hand toe. Door de schulden weg te werken, de organisatiestructuur te wijzigen en als zelfstandig ondernemer de selectiespelers onder contract te nemen, kon hij zich eigenaar van PEC Zwolle noemen en wist hij het topvoetbal voor Zwolle te behouden. Om de nieuwe start op 1 juli 1982 te symboliseren werd de clubnaam omgedoopt tot PEC Zwolle'82. De frisse wind binnen de club was ook herkenbaar in het aankoopbeleid.

In de eerste twee jaren werden toptrainer Cor Brom en publiekstrekkers aangetrokken zoals Cees van Kooten, Piet Schrijvers en Johnny Rep. Voor het eerst sinds 1937 had PEC weer internationals binnen de selectie. Al snel leek het nieuwe beleid zijn vruchten te gaan afwerpen (PEC Zwolle'82 was in de eerste helft van 1983/84 een heuse subtopper), uiteindelijk kon de ploeg door veel blessureleed niet aan de hoge verwachtingen voldoen. Een neerwaartse spiraal leidde in 1984/85 uiteindelijk tot degradatie naar de eerste divisie. Met enkele nieuwe spelers, onder wie de veel scorende Foeke Booy, wist PEC Zwolle'82 in 1986 onmiddellijk weer te promoveren (tweede plaats achter FC Den Haag) en werd het aanvallende concept van trainer/coach Co Adriaanse veelvuldig geroemd. Toch eindigde de Zwolse club tussen 1987 en 1989 steeds in of onder de middenmoot.

Aan het eind van 1988/89 bleek degradatie naar de eerste divisie niet meer te voorkomen. Daarmee was na tien seizoenen het voetbal op het hoogste niveau in Zwolle voorlopig voorbij. Bekende namen uit de Eredivisiejaren van PEC Zwolle ('82) waren: doelmannen: Ad Raven, Piet Schrijvers verdedigers: Rinus Israël, Klaas Drost, Ben Hendriks, Alex Kamstra, Wilco van Buuren, Jan Weggelaar, Edwin Duim; middenvelders: Jan Hendriksen, Alex Booy, John Rep, Jerry Cooke; aanvallers: Koko Hoekstra, Ron Jans, Peter van der Hengst, Riny van Roon, Cees van Kooten, Ron Willems, Aziz Douficar, Foeke Booy en Edwin van Ankeren.

6 1990 - 2002: Financiële problemen leiden tot de oprichting van FC Zwolle
Het voortbestaan van de club stond eind jaren tachtig opnieuw ter discussie. In maart 1987 meldde het NOS Journaal zelfs dat eigenaar Eibrink met zijn club wilde verhuizen naar Lelystad, Almere of Assen. Zijn voortdurende onenigheid met de gemeente Zwolle deed Eibrink besluiten zich per 1 juli 1988 terug te trekken. Op dat moment stond er een gezonde club, met een nieuw Oosterenkstadion. Bovendien werd de nieuwe hoofdtribune, de oude werd verwoest door een brand, vernoemd naar Johan Cruijff. Zijn vertrek leidde, naast de tegenvallende voetbalresultaten, tot nieuwe geldzorgen voor PEC Zwolle'82. Onder het voorzitterschap van Gaston Sporre werd een reddingsoperatie uitgevoerd, die van de Zwolse club een meer professionele betaald voetbal organisatie moest maken. De aanpak bleek grondig en gedegen en leidde tot het definitief faillissement van PEC Zwolle'82 en de oprichting van FC Zwolle per 1 juli 1990.

Een heuse nieuwe club dus. Een club met een nieuwe organisatiestructuur, nieuwe sponsoren, nieuwe clubkleuren en een nieuw logo. Terug in de eerste divisie waren de prestaties in de eerste seizoenen moeizaam, maar bracht een jonge ploeg vanaf 1992/93 prima voetbal op de velden. Talenten als Jaap Stam (gekomen van DOS Kampen), Henri van der Vegt (DOS Kampen), Bert Konterman (SC Rouveen), Johan Hansma (SV Marknesse) en Jan van Raalte (VV Hattem) zorgden niet alleen in Zwolle voor sprankelend voetbal, maar vielen ook op bij diverse Eredivisieclubs en zouden al snel naar het hoogste niveau worden getransfereerd. In het jaar 1998 werd Gaston Sporre opgevolgd door Ronald van Vliet op als voorzitter van FC Zwolle. Eind jaren negentig boekte FC Zwolle nieuwe successen aan de Ceintuurbaan. In 1997 stootte Zwolle verrassend door naar de kwartfinale om de Amstelcup (voorheen KNVB-beker), onder meer door de eredivisionisten Fortuna Sittard en Volendam uit te schakelen. Ajax bleek helaas met 1-2 te sterk in een kolkend Oosterenk.

Ook werd een periodetitel behaald, maar in de nacompetitie kon er geen promotie worden afgedwongen. De start van het nieuwe seizoen was opnieuw veelbelovend, waarin FC Zwolle acht duels ongeslagen bleef en Jan Bruin bovenaan de topscorerslijst prijkte. Zo blijkt de voetbalcultuur en de honger naar successen nog altijd volop aanwezig te zijn in Zwolle en is de club, met een rijke historie sinds 1910, niet meer weg te denken uit het Nederlandse topvoetbal.

7 2002 - 2004: Opnieuw Eredivisie in Zwolle
Na een afwezigheid van dertien seizoenen was FC Zwolle vanaf het seizoen 2002-2003 weer actief op het hoogste niveau, de Holland Casino Eredivisie. Na vijf jaar lang gestrand te zijn in de nacompetitie wist FC Zwolle op 26 april 2002, onder leiding van Paul Krabbe, het kampioenschap veilig te stellen door een overwinning van 1 – 0 op medetitelkandidaat Excelsior. Het winnende doelpunt kwam van de voet van Arne Slot. Ondanks het succes van Paul Krabbe werd toch besloten om het Eredivisieavontuur aan te gaan met een andere trainer. Peter Boeve volgde Krabbe op als hoofdtrainer van FC Zwolle. Zwolle behaalde dat seizoen een knappe zestiende plaats, waarmee nacompetitie werd afgedwongen. In een poule met rivaal Go Ahead Eagles, FC Den Bosch en Helmond Sport kwam het op de laatste wedstrijd aan. Thuis tegen Helmond Sport werd een kwartier voor tijd 0-1 achterstand omgebogen tot 4-1 winst waardoor ook in het seizoen 2003-2004 Eredivisie kon worden gespeeld. Dat seizoen begon echter dramatisch. Na zeven wedstrijden had FC Zwolle slechts twee punten vergaard. Peter Boeve moest dan ook al snel het veld ruimen voor de nieuwe coach Hennie Spijkerman. Pas na de winterstop, waarin de club met zeven punten onderaan stond, werd de inhaalrace ingezet. Met knappe overwinningen op SC Heerenveen en AZ stond FC Zwolle met nog één speelronde te gaan op de zestiende plek. Toch ging het in de laatste ronde mis. Uit bij Feyenoord werd er met 7-1 verloren, terwijl de concurrentie (Vitesse en FC Volendam) de volle winst behaalde. FC Zwolle degradeerde en moest na twee seizoenen weer in de eerste divisie gaan voetballen.

8 2004 - 2012: Groot verlangen naar terugkeer in Eredivisie
De degradatie uit de Eredivisie deed pijn in Zwolle. De club was er dan ook alles aan gelegen om zo snel mogelijk weer terug te keren op het hoogste niveau. Dat bleek makkelijker gezegd dan gedaan. Ondanks de komst van spelers als Ruud Berger, Arco Jochemsen en Jelle ten Rouwelaar speelde Zwolle onder trainer Spijkerman niet om de titel. Met een vijfde plaats in de eindrangschikking werd nacompetitie wel veiliggesteld, maar promotie leverde dit niet op. Het seizoen erop werd de tweede periodetitel veiliggesteld, maar opnieuw was er gemor onder de supporters over het veldspel. Het leidde tot een absoluut dieptepunt in de clubhistorie. Spijkerman stapte op, omdat hij zich bedreigd voelde door een klein groepje supporters. Harry Sinkgraven maakt het kleurloze seizoen (Zwolle eindigt op een teleurstellende twaalfde plaats) af als tussenpaus. Een oude bekende nam vervolgens het stokje over voor de daarop volgende seizoenen: Jan Everse. Everse moet bouwen aan een nieuw elftal. Met spelers als Niklas Moisander, Anton Jongsma en Eric Botteghin eindigde Zwolle weliswaar als negende, maar de positieve lijn werd tenminste weer ingezet. Aan het einde van het seizoen 2006/2007 wordt bovendien afscheid genomen van het oude Oosterenkstadion middels een 2-2 gelijkspel tegen kampioen De Graafschap. Het seizoen erop betekende de definitieve terugkeer van Zwolle in de bovenste regionen van de eerste divisie. De ploeg eindigde als vierde en ook in de beker presteerde het prima. Doordat onder meer eredivisionist NEC werd verslagen, mocht de ploeg in februari 2008 aantreden in de Kuip tegen Feyenoord. De Rotterdammers kwamen al snel op voorsprong, maar een treffer van de Portugese spits Tozé zorgde ervoor dat het lang gelijk bleef. Een stunt hing in de lucht, maar invaller Michael Mols schoot de Zwolse hoop vlak voor tijd aan duigen.

Ook in de jaren die hierop volgden eindigde Zwolle in de competitie op plaats vier. Het zijn echter ook gebeurtenissen langs het veld die Zwolle in het nieuws brengen. Allereerst de opening van het nieuwe stadion, dat op zaterdag 26 juli 2008 voor het eerst in zijn geheel in gebruik werd genomen tijdens de afscheidswedstrijd van Jaap Stam. Daarnaast het tumult rondom trainer Everse. De oefenmeester werd in februari 2009 tijdelijk op non-actief gesteld, na een akkefietje met een medewerker. Everse mocht echter blijven en begon nog vol goede moed aan het seizoen 2009/2010, maar echt succesvol verliep dit niet. Toen Zwolle na een matige start ook nog uit de beker vloog tegen Jong De Graafschap kon Everse zijn biezen alsnog pakken. Zwolle besloot een trainer uit de jeugdopleiding aan te stellen als zijn opvolger. In januari 2010 stond Art Langeler voor het eerst voor de Zwolse selectie. De ploeg presteerde beter, met plaats vier en nacompetitie als gevolg. In de beslissende tweestrijd tegen Excelsior ging het net mis. Het seizoen erop kon beschreven worden als een fantastisch seizoen met een vieze nasmaak. Zwolle domineerde vanaf het begin van de competitie, stond maandenlang bovenaan. Een dipje in de tweede seizoenshelft zorgde er echter voor dat het kampioenschap verspeeld werd aan RKC Waalwijk. Ook in de play-offs was het vervolgens net niet. In de beslissende wedstrijd tegen VVV in Venlo hadden de Zwollenaren de 2-1 nederlaag uit de heenwedstrijd goedgemaakt, toen VVV met tien man in het veld stond. Zwolle drukte door, op jacht naar de Eredivisie. Het was echter VVV dat een paar minuten voor tijd de 2-2 scoorde, waardoor er opnieuw geen feest gevierd kon worden.

9 2012 - heden: Wederom Eredivisie voor de Zwolse club
FC Zwolle werd onder trainer Art Langeler op 13 april 2012 kampioen van de Jupiler Leage, waarop een fantastische huldiging op het Rode Torenplein in Zwolle volgde. Per 1 juli 2012 gaat de club verder als PEC Zwolle in de Eredivisie. De doelstelling voor het eerste jaar is handhaving. Op termijn wil de PEC Zwolle een stabiele Eredivisionist zijn.